Persoonlijke ontwikkeling: het pad van bewustwording

Misschien herken je het wel: telkens denken dat je nog één inzicht, één doorbraak of één stap nodig hebt voordat je rust kunt voelen. Maar hoe hard je ook je best doet, die eindstreep lijkt steeds op te schuiven. Dit doe je omdat je bent gaan geloven dat je pas goed genoeg bent als alles aan jezelf klopt. En juist dat idee houdt je gevangen. Want terwijl je probeert iemand anders te worden, mis je misschien wat er allang is: dat je niet eerst hoeft te veranderen om oké te zijn. Je bent geen probleem bent dat opgelost moet worden.

Ik heb dat zelf jarenlang geloofd. Heel veel jaren heb ik gedacht dat er iets mis was met mij en dat anderen daar geen last van hadden. En nu, na ruim veertig jaar werken met mensen, kom ik erachter: uiteindelijk lijken we allemaal op elkaar. Niemand van ons is af. En niemand van ons is kapot.

Ik wil je iets vertellen dat anders is dan wat je meestal hoort over persoonlijke ontwikkeling. Persoonlijke ontwikkeling draait niet om jezelf steeds te verbeteren. Het is niet zo dat je steeds iets moet toevoegen aan jezelf totdat je goed genoeg bent.

Wat ik na al die jaren steeds weer zie, is dat je niet meer hoeft te worden en ook niets kwijt hoeft te raken. Wat er wel gebeurt, is dat je langzaam gaat zien wat er al die tijd al in je zat.

Bewustwording gaat niet over meer worden. Het is herinneren wie je in essentie bent.

In dit blog neem ik je mee in wat persoonlijke ontwikkeling werkelijk is, gezien vanuit de onderstroom. Ik vertel je waarom het zo vaak voelt alsof je er nooit komt. Waarom werken van buiten naar binnen niet werk en hoe het wel werkt. En ik wil je laten voelen, niet alleen begrijpen, dat je misschien al heel bent. Ook als alles in jou daar nu aan twijfelt.

Wat is persoonlijke ontwikkeling werkelijk?

Persoonlijke ontwikkeling is niet jezelf repareren. Het is jezelf leren kennen. Het is bewust worden van wie je in essentie al bent, onder alle lagen die het leven over je heen heeft gelegd.

Ik geloof dat het leven maar één intentie heeft: bewust worden van jouw essentie. Bewust worden van jouw heelheid. Bewust worden van jouw grootsheid. We leven jaren in onze eigen kleinheid, en de vraag is voor wie we dat doen. Vaak doen we het uit liefde voor de ander, uit liefde voor het systeem waarin we geboren zijn. We hebben onze plek verlaten voor de liefde van het systeem. En ergens onderweg zijn we de verbinding met onszelf kwijtgeraakt.

Persoonlijke ontwikkeling gaat over die verbinding terugvinden. Niet door iemand anders te worden, maar door te herinneren wie je was voordat je leerde dat je iets moest doen om iemand te mogen zijn. Want dat is wat ons heel jong is aangeleerd. Je moet je huiswerk maken. Je komt er niet als je de kantjes ervan afloopt. We worden al vroeg geprogrammeerd met de boodschap dat we iets moeten doen om iemand te worden. En zo gaan we ons identificeren met het doen en raken we vervreemd van ons zijn. We lopen achter onszelf aan, terwijl het zelf al in ons bestaat.

Waarom voelt het alsof je er nooit komt?

Omdat je voortdurend kijkt naar wat er ontbreekt. Naar wat er nog zou moeten komen en wie je nog zou moeten zijn. En zolang je daarheen kijkt, ben je nooit aangekomen.

Dit is waar zoveel mensen in hun ontwikkeling vastlopen. We kijken in onszelf steeds naar het ontbrekende. Naar de volgende stap, de volgende inzicht, de volgende versie van onszelf die het eindelijk wel goed gaat doen. Terwijl we al compleet zijn. Het is alsof je een kind in de eerste klas dommer vindt dan een student aan de universiteit. Maar een kind in de eerste klas is niet dommer. Het zit in de eerste klas. En een leven is precies zo. Of iemand verder is of minder ver, dat bestaat niet. Elk mens zit precies daar waar hij of zij nu zit.

Steeds harder werken om je zelf te zijn.

En dat idee dat je ergens moet komen, is precies wat je zo moe maakt. Je werkt en werkt, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat, omdat je gelooft dat je dan pas iemand bent. Maar zelfhulpboeken werken niet. Ik heb er duizenden moeten lezen om bij het volgende boek te zeggen: dit werkt ook niet. Omdat niets werkt van buiten naar binnen. Zolang je het antwoord buiten jezelf blijft zoeken, blijf je zoeken. Ik schreef er eerder over in mijn blog over de zin en onzin van persoonlijke ontwikkeling.

En er is nog iets. Zielenwerk gaat nooit snel. Dat kan ik je wel zeggen. We leven in een tijd waarin we alles snel willen en moeten maar het Zielenproces heeft tijd nodig.

Wat betekent bewustwording precies?

Bewustwording is herinneren wie jij in essentie bent. Het is iets herkennen wat je al kent. Niet iets nieuws leren, maar licht laten schijnen op wat er altijd al in je was.

Ik vind herkenning een prachtig woord, want herkenning is iets herkennen wat je al kent. Wanneer je iemand op straat tegenkomt die je herkent, is dat iemand die je al eerder hebt gezien. En zo werkt het ook met je eigen reis. Bewustwording is op één ding gericht: op de herkenning van wie jij in essentie bent. Er hoeft niets bij. Er gaat niets af. Het enige wat gebeurt, is dat iets van binnenuit wordt opengelegd wat er altijd al is geweest.

En dat kan alleen door al die lagen heen. De lagen van het bewuste, het onbewuste, het onderbewuste. Het vraagt moed om de diepere lagen te verkennen en eerlijk te onderzoeken wat er werkelijk in je leeft. Maar dat doe je het liefst in het volle mededogen voor jezelf. In het besef dat de mens die je geworden bent, de beste versie was die op dat moment mogelijk was. Dat betekent niet dat je geen andere versie van jezelf kunt worden.

Waarom werkt persoonlijke ontwikkeling niet van buiten naar binnen?

Omdat alles wat je echt bent, al in je zit. Je kunt het niet van buitenaf binnenhalen. Je kunt het alleen van binnenuit laten openvouwen.

Kijk eens naar hoe we zijn opgegroeid. We leerden al heel jong: als ik geef, dan krijg ik in ruil de liefde. Als ik mijn best doe, als ik het goed doe, als ik stil ben, dan krijg ik de liefde. Kinderen die te druk waren, te aanwezig, te veel babbelden in de klas, kregen te horen dat ze met ingehouden adem moesten leven. Vinger omhoog. Leven volgens de regels die ons werden opgelegd. En als we dat deden, dan waren we oké. We zijn helemaal gaan leven naar de bevestiging van de omgeving: jij bent oké.

En wat zijn we daarbij vergeten? We waren in de oorsprong al oké.

Dat is het hele punt. Die bevestiging die je overal blijft zoeken, in de ogen van een ander, in een diploma, in het volgende inzicht, die zoek je omdat je vergeten bent dat je al oké was.

In opstellingen en in begeleiding zie ik dit telkens terug. Mensen die alles geprobeerd hebben om beter, helderder, meer geheeld te worden en die pas tot rust komen op het moment dat ze ophouden zichzelf te willen toevoegen. Pas als ze naar binnen keren, vinden ze daar iets terug wat altijd al heel was.

Wat als er niets mis is met jou?

Er is niets mis met jou. In de kern ben je altijd heel gebleven, wat je ook hebt meegemaakt. Misschien is dat wel de essentie van je hele weg: opnieuw bewust worden van de heelheid van je kern.

Ik krijg er elke keer weer kippenvel omdat ik geloof dat dit de belangrijkste boodschap in je leven is. Weten dat je compleet bent. Weten dat je heel bent. Weten dat je een potentieel draagt dat ten dienste staat van jou. Dat is misschien wel de eerste beweging naar je transformatie. Denk eens aan een moeder die haar pasgeboren kind in haar armen houdt. Niemand kijkt naar dat kind en zegt: deze stuur ik terug, want die heeft niet de kenmerken die ik wens. Iedereen kijkt naar het kind en denkt: hoe is het mogelijk dat iets zo volmaakts is ontstaan. In het begin vinden we onze kinderen allemaal perfect.

Waarom denken we dat er iets aan ons mankeert?

Wat gaat er dan onderweg mis, waardoor we vastlopen op de overtuiging dat er iets mankeert aan onszelf? Dat is de echte vraag. Geloof jij dat je volmaakt bent om in dit leven te creëren wat jij mag creëren? Of geloof jij dat er iets mis is met jou? Voor veel mensen zit daaronder een diep gevoel van overbodig zijn.

Er is niks mis met ons. We zitten zo logisch in elkaar, we zijn een samenspel van zoveel delen, dat er één ding gebeurt zodra je jezelf werkelijk gaat leren kennen: je wordt nederig. Nederig over je eigen grootsheid. Nederig over alles wat je al hebt overleefd en neergezet in je leven. Natuurlijk komt er na elke pijn een splitsing. Na trauma verliezen we de eenheid, gaan we onszelf opdelen. De vraag is niet of je iets hebt meegemaakt dat je deed splitsen, alleen wanneer. Maar in de kern blijven we altijd heel. Die heelheid is nooit weg geweest. Ze is er nog steeds. Je bent het alleen even vergeten.

Hoe ziet het pad van bewustwording eruit?

Het is geen rechte lijn. Het is een weg naar binnen, met momenten van helderheid en momenten van verwarring. En vaak is het juist de pijn die je naar binnen dwingt.

Als ik terugkijk op mijn eigen leven, heeft elke crisis mij gedwongen om naar binnen te keren. In de hopeloze pijn en in de diepste eenzaamheid kon ik niet anders dan naar binnen keren. En daar moest ik mij bewust worden van die stukken in mezelf waarvan ik vervreemd was geraakt. Pijn dwingt ons naar binnen.

Voor iedereen die ooit een burn-out heeft gehad, voor iedereen die ooit een depressie heeft gekend: vaak was dat het moment waarop het leven je dwong om eindelijk te kijken naar wat je had weggestopt. Soms loopt zo’n periode dwars door rouw heen, en dan helpt het om het verschil tussen rouw, burn-out en depressie te leren herkennen.

Veranderen hoe je kijkt

Het pad begint met een eenvoudige beweging: veranderen hoe je kijkt. Van het moment dat je je waarneming kunt veranderen, gaat ook je innerlijke beleving veranderen. Het begint met bewustwording van hoe je naar jezelf en naar deze wereld kijkt. Het is de bril die je elke ochtend opzet. Kijk je naar jezelf door de bril van wat er ontbreekt, of door de bril van wat er al heel is?

En je hoeft dit niet alleen te doen. In de verbinding met elkaar kunnen we elkaar dragen en op een hoger niveau tillen. We worden onszelf alleen in dialoog met de ander, in de spiegeling en de feedback van anderen. Het verschil is alleen of je daarvan afhankelijk bent, of dat de ander iets toevoegt aan wie je al bent. Het begint vaak met weer je eigen plek innemen, de plek die je ooit verliet uit liefde voor het systeem.

Je hoeft hierin niets te presteren. Je komt alleen maar thuis. Je komt steeds dieper thuis bij wie je in oorsprong al was.

Tot slot

Persoonlijke ontwikkeling is geen oneindige race naar een betere versie van jezelf. Het is de weg terug naar jezelf. Je hoeft jezelf niet te repareren om te mogen beginnen, want in de kern ben je altijd heel gebleven.

Dit is uiteindelijk waar het leven om draait: bewust worden van je heelheid en je compleetheid en vanuit die heelheid gaan leven. Niet meer iets hoeven doen of zijn dan wie je nu bent. Denk je eens in hoe bevrijdend dat zou zijn. Hoe vrij je je zou voelen als je niet langer iemand hoefde te worden.

Wil je hier op een zachte manier verder mee, dan is mijn podcast een mooie eerste stap. Daarin neem ik je mee in deze thema’s, in mijn eigen woorden, op je eigen tempo. Je vindt hem op https://katelijnevermeulen.nl/podcast/.